Próg 130 tys. i nowa stawka 24%. Policzyłem i wyszło 300 zł miesięcznie

W środę 19 sierpnia Donald Tusk i Andrzej Domański ogłosili reformę PIT: próg drugiej stawki idzie ze 120 na 130 tys. zł, a między 130 a 150 tys. pojawia się zupełnie nowa stawka 24%. Powyżej 150 tys. — dalej 32%. Zmiany mają wejść od 2027 roku, a ustawa ma trafić do Sejmu razem z budżetem.

Od miesięcy liczę tu różne warianty podniesienia progu, więc od razu sprawdziłem ten w naszym silniku podatkowym. Wynik mnie nie zachwycił — i to bardzo delikatnie powiedziane.

Co dokładnie ogłoszono

Rząd wycenia obniżkę PIT na ok. 10 mld zł i mówi o 3,5 mln podatników, którzy zapłacą mniej. To średnio jakieś 2,9 tys. zł na osobę rocznie. Reszta pakietu — wyższy CIT, wyższa danina, obcięty ryczałt — ma to sfinansować. Minister Domański powiedział wprost, że zmiany „mniej więcej się bilansują".

Ile realnie zyskasz

Zasada jest prosta. Na każdej złotówce podstawy z przedziału 120–130 tys. oszczędzasz 20 groszy (12% zamiast 32%), a na każdej złotówce z przedziału 130–150 tys. — 8 groszy (24% zamiast 32%). Razem 2 000 zł + 1 600 zł, czyli 3 600 zł rocznie. Więcej się nie da: powyżej 150 tys. korzyść jest już stała i nie rośnie.

Ważne: liczy się to od podstawy opodatkowania, czyli od dochodu pomniejszonego o zapłacone składki społeczne. Na JDG z dużym ZUS-em to 23 121 zł rocznie, więc wszystko przesuwa się o tę kwotę w górę.

Podatki rozlicza się rocznie, ale wszyscy myślimy miesiącami, więc w tabelach podaję obie kwoty. Dla JDG bez kosztów „miesięcznie" to po prostu netto z faktury.

JDG na skali, duży ZUS, bez kosztów. Zysk rośnie tylko na odcinku między progami, a potem zatrzymuje się na 3 600 zł i już nie drgnie.

A na etacie?

Tu w ogóle nikt nie liczy w skali roku, więc od razu po pensjach brutto (umowa o pracę, koszty miejscowe, bez ulg, rozliczenie indywidualne):

Czyli: poniżej ok. 11 900 zł brutto nie zyskujesz nic, a pełne 300 zł miesięcznie łapiesz dopiero od ok. 14 800 zł brutto. Małżeństwo rozliczające się wspólnie, w którym oboje mieszczą się w nowych przedziałach, może zgarnąć 7 200 zł rocznie — to już konkret, ale dotyczy wąskiej grupy.

Dlaczego moim zdaniem to za mało

Trzy powody i wszystkie są liczbowe, nie światopoglądowe.

Po pierwsze: to nie jest podwyżka progu, to jego drobna korekta. Próg 120 tys. stoi nieruszony od 2022 roku. Prognozowane przeciętne wynagrodzenie urosło w tym czasie z 5 922 zł do 9 420 zł — o 59%. Gdyby próg szedł za płacami, wynosiłby dziś jakieś 191 tys. zł. Rząd proponuje 130 tys., czyli zamyka jakieś 14% tej luki. Przez cztery lata inflacja i wzrost płac wepchnęły w 32% setki tysięcy ludzi, którzy nigdy nie mieli być „bogaci". Ta zmiana odrabia z tego jeden krok na siedem.

Po drugie: obiecana była kwota wolna 60 tys., dostajemy trzeci próg. Podniesienie kwoty wolnej kosztowałoby 58,6 mld zł i Tusk przyznał, że to nierealne przy wydatkach na obronność — okej, to uczciwe postawienie sprawy. Tylko że zamiast prostego „nie stać nas" dostajemy nową stawkę, nowy przedział i kolejny wiersz w tabeli, którą i tak mało kto rozumie. Rzecznik prezydenta nazwał to „zwykłym zabiegiem PR-owskim", a szef Kancelarii Prezydenta — „więcej wyliczeń, więcej zasad, więcej zamieszania". Z tym akurat trudno się nie zgodzić.

Po trzecie: 300 zł miesięcznie niczego nie przestawia. Ekonomista Credit Agricole Krystian Jaworski policzył, że te 10 mld to jakieś 0,4% konsumpcji, a że trafiają do lepiej zarabiających — czyli tych o wyższej skłonności do oszczędzania — to impuls dla gospodarki będzie jeszcze mniejszy. Sondaż SW Research dla „Rzeczpospolitej" pokazał zresztą, że ludzie liczyli na co innego: na wyższą kwotę wolną.

Haczyk, o którym nagłówki milczą

I tu robi się naprawdę ciekawie, bo dla jednoosobowych działalności najważniejszy punkt tego pakietu wcale nie dotyczy skali podatkowej.

Limit ryczałtu spada z 2 mln euro do 250 tys. euro. Z 8,5 mln zł do niecałych 1,1 mln zł. Ośmiokrotnie. Kto w 2026 roku przekroczy ok. 1 064 650 zł przychodu — czyli średnio ok. 88 700 zł miesięcznie — ten w 2027 traci prawo do ryczałtu i przechodzi na liniowy albo na skalę — razem ze składką zdrowotną liczoną od dochodu, a nie od przychodu.

Zanim spojrzysz na liczby — jedna uwaga o skali. To nie są przychody typowego jednoosobowego kontraktu: 1,1 mln zł rocznie przy 2 024 godzinach roboczych w 2026 roku wychodzi ok. 526 zł za godzinę. Mówimy więc o kimś, kto ma podwykonawców albo stawkę mocno powyżej rynkowej. Tyle że to właśnie ta grupa najczęściej siedzi dziś na ryczałcie.

Poniżej: ile kosztuje utrata ryczałtu 12% (stawka typowa dla IT), bez kosztów, z dużym ZUS-em.

Łączne obciążenie roczne (podatek + ZUS + zdrowotna + danina), przychód bez kosztów, duży ZUS. Linia przerywana pokazuje formę, której przy takim przychodzie nie możesz już wybrać.

Ryczałt 12%Liniowy 19%

Widać na nim jeszcze jeden szczegół: powyżej miliona złotych dochodu bursztynowa linia lekko zakręca w górę. To danina solidarnościowa — na ryczałcie jej nie płacisz, na liniowym już tak, a reforma podnosi ją z 4% do 5%.

Przy niższej stawce ryczałtu (8,5% — usługi, doradztwo) skok przy 1,2 mln przychodu to nawet ok. 168 tys. zł rocznie. Wychodzi mi to samo, co MDDP: dla części ryczałtowców wzrost obciążeń przekroczy 90 tys. zł, a w skrajnych przypadkach sięgnie 170 tys.

Zestawmy to uczciwie: reforma daje jedną ręką 3 600 zł rocznie, a drugą zabiera ponad 127 000 zł. To trzydzieści pięć razy więcej, tylko że komu innemu. Nazywanie tego „ulgą dla klasy średniej" jest, delikatnie mówiąc, naciągane — bo IT, medycyna, doradztwo i usługi inżynieryjne to dokładnie ta klasa średnia, o której mowa. Lewiatan i organizacje przedsiębiorców protestują i trudno im się dziwić.

Jedna rzecz, która naprawdę jest warta uwagi

Jeśli jesteś na liniowym, reforma ma dla Ciebie ukryty skutek: przesuwa granicę opłacalności między skalą a liniowym. Skala ma niższą stawkę do progu, ale wyższą składkę zdrowotną (9% zamiast 4,9%). Im wyżej leży próg i im łagodniej zaczyna się 32%, tym dłużej skala wygrywa.

Łączne obciążenie roczne (podatek + ZUS + zdrowotna), duży ZUS, bez kosztów. Skala jest tańsza od liniowego tam, gdzie niebieska linia biegnie pod bursztynową. Reforma przesuwa ten punkt ze 176 na 196 tys. zł dochodu.

Skala 2027Skala dziśLiniowy 19%Ryczałt 12%

Czyli: jeśli Twój dochód mieści się w przedziale 176–196 tys. zł i jesteś dziś na liniowym, po wejściu tych przepisów przelicz formę opodatkowania na nowo. To jedyna grupa, dla której ta reforma oznacza realną decyzję do podjęcia, a nie zaokrąglenie w rocznym PIT.

I dla porządku: ryczałt 12% przy 200 tys. przychodu kosztuje łącznie ok. 53 900 zł, skala po reformie ok. 64 400 zł, liniowy ok. 63 700 zł. Ryczałt dalej wygrywa w cuglach — dopóki mieścisz się w nowym limicie.

Co bym zrobił na Twoim miejscu

1. Sprawdź, czy w ogóle Cię to dotyczy. Licz od podstawy, nie od dochodu. Na JDG z dużym ZUS-em stawka 24% zacznie się dopiero przy ok. 153 100 zł dochodu rocznie (ok. 12 800 zł miesięcznie), a 32% — przy ok. 173 100 zł (ok. 14 400 zł miesięcznie).
2. Jeśli jesteś na ryczałcie i zbliżasz się do 1 mln zł przychodu — to jest Twój temat na jesień, nie próg PIT. Warto już teraz policzyć wariant „bez ryczałtu" i sprawdzić, jak wygląda Twój wynik na liniowym z realnymi kosztami.
3. Nie zmieniaj niczego na zapas. Formę opodatkowania na 2027 wybierasz na początku 2027, gdy przepisy będą już znane. Do tego czasu w projekcie zmieni się jeszcze sporo — konsultacje dopiero przed nami.

Jak to policzyłem

Wszystkie kwoty pochodzą z silnika podatkowego AUTOPILOTA — tego samego, który liczy podatki na realnych fakturach użytkowników. Założenia: stałe podatkowe 2026 (kwota wolna 30 tys., duży ZUS ze składką chorobową 1 926,76 zł/mies., zdrowotna 9% na skali i 4,9% na liniowym), dochód = przychód (bez kosztów), rozliczenie indywidualne, bez ulg. Skalę 2027 liczyłem ustawowym wzorem z podmienionymi progami i stawkami (12/24/32%). Kwoty dla etatu liczy pakiet @planer/tax-uop — ten sam, który stoi za kalkulatorem UoP: składki pracownika 13,71% z chorobowym, koszty miejscowe 250 zł/mies. Limity ryczałtu przeliczyłem tym samym kursem, którym przeliczono limit na 2026 rok (4,2586 zł/euro) — faktyczny kurs będzie inny, bo bierze się go z 1 października roku poprzedniego. Twoje liczby będą inne, jeśli masz koszty, ulgi albo inny wariant ZUS — dlatego licz na swoich danych, nie na przykładach z artykułów. Także moich. Szybkie porównanie form zrobisz w kalkulatorze B2B.

Masz inne zdanie albo Twój przypadek wygląda inaczej? Wpadnij na nasz Discord — tam na bieżąco komentujemy losy tych przepisów.

Źródła

• Infor: D. Tusk — od 2027 r. próg 130 tys. zł, nowa stawka 24% i niższy limit ryczałtu
• Rzeczpospolita: Tusk podnosi drugi próg podatkowy. Wchodzi też nowa stawka PIT
• Gazeta Prawna: Zmiany w PIT 2027 — niektórzy zyskają 3 600 zł, inni stracą ponad 90 tys. (wyliczenia MDDP)
• Bankier: Rząd dokręca śrubę ryczałtowcom — wyższa stawka od 300 tys. euro przychodu
• PAP Biznes: Rząd planuje od 2027 r. powrót do limitu 250 tys. euro dla ryczałtu
• Rzeczpospolita: Pałac Prezydencki przeciwny zmianom w PIT — „wyzerowane korzyści"
• Rzeczpospolita: Ekonomiści ostrzegają — zmiany nie pobudzą konsumpcji, a mogą zahamować rozwój firm
• Rzeczpospolita: Polacy oczekiwali innych zmian podatkowych — sondaż SW Research
• Money.pl: Co z kwotą wolną od podatku? Tusk nie pozostawia złudzeń
• dlahandlu.pl: Ryczałt tylko dla nielicznych — przedsiębiorcy ostrzegają przed zmianami